Homoseksualizm

Dwie szeroko uśmiechnięte kobiety przytulają się stykając się bokami głów. W tle widoczny jest fragment fasady budynku Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych z widocznym tympanonem i kolumnami. Kobieta stojąca po prawej jest lekko wyższa, czarnoskóra i ma krótkie czarne włosy. Kobieta po lewej ma ciemno rude pofalowane włosy sięgające jej do ramion ma na sobie czerwono szarą bluzkę. Kobieta po prawej ma na sobie ciemnoniebieską koszulę w białą kratkę.
Para lesbijska, Waszyngton, 2015
Para gejowska, Baltimore, 2017

Homoseksualizm (z greki ὁμόιος homoios „taki sam, równy” oraz z łac. sexualis „płciowy”[1]; też: homoseksualność[2]) – pociąg romantyczny, seksualny lub zachowanie seksualne pomiędzy osobami tej samej płci. Obok heteroseksualizmu i biseksualizmu jest jedną z trzech głównych orientacji seksualnych w ramach kontinuum seksualnego[3][4][5].

Naukowcy podejrzewają, że orientacja seksualna jest spowodowana złożoną zależnością wpływów genetycznych, hormonalnych i środowiskowych[6][7][8] i nie uważają, by była ona kwestią wyboru[6][7][9]. Uznają teorie biologiczne[6], i choć niektórzy wskazują także czynniki społeczne[10][11], to podkreślają biologiczne podłoże orientacji seksualnej, zwłaszcza w przypadku mężczyzn[12][13][14]. Nie ma przekonujących dowodów na rolę odgrywaną przez rodzicielstwo lub doświadczenia z wczesnego dzieciństwa w kształtowaniu orientacji seksualnej[15]. Choć istnieją uprzedzenia, zgodnie z którymi aktywność homoseksualna jest nienaturalna[16], badania naukowe wykazały, że homoseksualność jest normalną i naturalną wariacją w ludzkiej seksualności i nie jest sama w sobie źródłem negatywnych skutków psychologicznych[3][17]. Poza ludźmi zachowania homoseksualne zostały udokumentowane u wielu gatunków zwierząt[18][19][20][21][22]. Nie ma wystarczających dowodów na poparcie interwencji psychologicznych w celu zmiany orientacji seksualnej. Brak badań dowodzących skuteczności takich interwencji[23].

Najczęstsze oznaczenia określające osoby homoseksualne to „lesbijka” dla kobiet i „gej” dla mężczyzn[2] (choć w języku angielskim słowo gay jest używane zarówno w odniesieniu do homoseksualnych mężczyzn, jak i kobiet). Wiele gejów i lesbijek żyje w trwałych i wzajemnie oddanych związkach[24]. W zakresie kluczowych aspektów psychologicznych takie związki są równoważne relacjom heteroseksualnym[25][26][27]. Liczba osób, które identyfikują się jako geje lub lesbijki oraz odsetek osób doświadczających związków seksualnych z osobami tej samej płci są trudne do oszacowania z różnych powodów, m.in. dlatego że wiele osób homoseksualnych nie ujawnia otwarcie swojej orientacji z powodu homofobii, heteroseksizmu i innych form dyskryminacji[28].

Związki i akty homoseksualne były afirmowane, a także potępiane na przestrzeni dziejów, w zależności od formy, jaką przyjmowały, i kultury, w jakiej występowały[29]. Liberalizacja stosunku do homoseksualności w państwach zachodnich następowała powoli[29]. Tolerancja lub aprobata dla homoseksualności zaczęły zwiększać się stopniowo od XX wieku[29], a dopiero od początku XXI wieku warunki polityczne umożliwiły formalną widoczność i podliczenie osób homoseksualnych. Nastąpiła też zmiana w zakresie zwiększenia widoczności oraz uznania równych praw osób homoseksualnych, w tym: prawa do zakładania rodziny, zawierania małżeństw i związków partnerskich, adopcji i wychowywania dzieci, zatrudnienia, służby wojskowej, równego dostępu do opieki zdrowotnej. Wprowadzono mechanizmy prawne przeciwdziałające aktom nienawiści na tle orientacji seksualnej, w tym wobec osób w okresie dojrzewania szczególnie narażonym na przemoc.

Uznawanym za istotny aspektem homoseksualności jest również poczucie tożsamości oraz społecznej przynależności osób, które odczuwają pociąg do osób tej samej płci. Osoby homoseksualne współtworzą zbiór LGBT[30], zaś część osób homoseksualnych współtworzy społeczność LGBT.

  1. homoseksualizm, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-10-02].
  2. a b Jagoda Rodzoch-Malek, W jaki sposób mówi się w polszczyźnie o homoseksualizmie i osobach homoseksualnych?: analiza leksyki na podstawie danych leksykograficznych i tekstowych, Repozytorium Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 89-91 [dostęp 2020-02-18] (pol.).
  3. a b Sexual Orientation & Homosexuality. Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne. [dostęp 26 marca 2019]. Cytat: "Research over several decades has demonstrated that sexual orientation ranges along a continuum, from exclusive attraction to the other sex to exclusive attraction to the same sex.
  4. Irving B. Weiner, W. Edward Craighead: The Corsini Encyclopedia of Psychology. T. 4. John Wiley & Sons, 2010, s. 1580–1581. ISBN 0-470-17023-9.
  5. Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief – As Filed (ang.). www.apa.org, 2007-10-26. s. 6-14. [dostęp 10 września 2020].
  6. a b c Frankowski BL, American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence. Sexual orientation and adolescents. „Pediatrics”. 113 (6), s. 1827–1832, czerwiec 2004. DOI: 10.1542/peds.113.6.1827. PMID: 15173519. 
  7. a b Mary Ann Lamanna, Agnes Riedmann, Susan D Stewart: Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society. Cengage Learning, 2014, s. 82. ISBN 1-305-17689-8. Cytat: The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established  – nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person’s sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age... [and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person’s sexuality (American Psychological Association 2010)..
  8. Gail Wiscarz Stuart: Principles and Practice of Psychiatric Nursing. Elsevier Health Sciences, 2014, s. 502. ISBN 0-323-29412-X. Cytat: No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation..
  9. Gloria Kersey-Matusiak: Delivering Culturally Competent Nursing Care. Springer Publishing Company, 2012, s. 169. ISBN 0-8261-9381-1. Cytat: Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'.
  10. N. Långström, Q. Rahman, E. Carlström, P. Lichtenstein. Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden. „Archives of Sexual Behavior”. 1 (39), s. 75–80, 2008. DOI: 10.1007/s10508-008-9386-1. PMID: 18536986. 
  11. Brendan P. Zietsch i inni, Large-scale GWAS reveals insights into the genetic architecture of same-sex sexual behavior, „Science”, 365 (6456), 2019, eaat7693, DOI10.1126/science.aat7693, ISSN 0036-8075, PMID31467194 [dostęp 2019-09-23] (ang.).
  12. Bailey JM, Vasey PL, Diamond LM, Breedlove SM, Vilain E, Epprecht M. Sexual Orientation, Controversy, and Science. „Psychological Science in the Public Interest”. 17 (21), s. 45–101, 2016. DOI: 10.1177/1529100616637616. PMID: 27113562. 
  13. Simon LeVay: Gay, Straight, and the Reason Why: The Science of Sexual Orientation. Oxford University Press, 2017. ISBN 978-0-19-975296-6.
  14. Jacques Balthazart: The Biology of Homosexuality. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-983882-0.
  15. Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality. The Royal College of Psychiatrists. [dostęp 13 czerwca 2013].
  16. Navi Pillay: Uprzedzenia podsycają niechęć do osób LGBT. unic.un.org.pl. [dostęp 10 września 2020].
  17. „Therapies” to change sexual orientation lack medical justification and threaten health. Pan American Health Organization. [dostęp 26 marca 2019].
  18. Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds. ScienceDaily.
  19. 1,500 animal species practice homosexuality. The Medical News, 23 października 2006.
  20. Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective, Volker Sommer, Paul L Vasey, Cambridge: Cambridge University Press, 2006, ISBN 0-521-86446-1, OCLC 71798078.
  21. Bruce Bagemihl: Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity. St. Martin’s Press, 1999. ISBN 0-312-19239-8.
  22. Max Harrold: Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity. The Advocate, 16 lutego 1999. [dostęp 22 maja 2018].
  23. American Psychological Association: Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts.
  24. Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids
  25. Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief – As Filed (ang.). www.apa.org, 2007-10-26. s. 14-18. [dostęp 10 września 2020]. Cytat: "Gay Men and Lesbians Form Stable, Committed Relationships That Are Equivalent to Heterosexual Relationships in Essential Respects. "
  26. Answers to Your Questions For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality.
  27. Lawrence A. Kurdek, Are Gay and Lesbian cohabiting couples really different from heterosexual married couples?, „Journal of Marriage and Family”, 66 (4), 2004, s. 880–900, DOI10.1111/j.0022-2445.2004.00060.x, ISSN 0022-2445 [dostęp 2020-09-10] (ang.).
  28. LeVay, Simon (1996). Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality. Cambridge: The MIT Press ​ISBN 0-262-12199-9​.
  29. a b c Homoseksualizm, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-04-09].
  30. Znaczenie LGBT. dictionary.cambridge.org. [dostęp 10 września 2020].