Pederastia

Pocałunek[1] Malarz Bryzeidy[2] ok. 480 r. p.n.e. Paryż, Luwr

Pederastia (stgr. παῖς chłopiec + stgr. ἐραστής – w przekładzie Witwickiego: miłośnik) – termin wywodzący się z języka greckiego (dosł. miłość do chłopców) – w języku polskim w węższym sensie oznacza specyficzną formę homoseksualizmu męskiego, polegającą na związkach erotycznych lub kontaktach seksualnych mężczyzn lub młodzieńców (erastesów, miłośników), z młodzieńcami lub chłopcami (eromenosami, lubymi, oblubieńcami), zazwyczaj opartych na różnicy wieku, występującą w kulturze starożytnej Grecji[3][4][5][6][7]. Chłopcy stawali się przedmiotem zainteresowania młodzieńców i dorosłych mężczyzn już około 12 lub 13 roku życia i pozostawali nim aż do momentu osiągnięcia wieku efeba, tj. do 18 roku życia[8][9]. Młodzieńcy w wieku od około 16-18 do około 20 lat mogli być zarówno miłośnikami rówieśników lub młodszych od siebie chłopców, jak i lubymi starszych mężczyzn[10].

W szerszym sensie termin ten w języku polskim jest także używany na oznaczenie homoseksualizmu męskiego w ogólności (lub wszelkich kontaktów seksualnych między mężczyznami)[11][12][13][14][15]. W starożytnej Grecji pederastia dotyczyła relacji homoseksualnych dorosłego mężczyzny z dojrzewającym chłopcem. Miała charakter przejściowy, jednak niektórzy mężczyźni pozostawali do końca życia w związkach z osobami tej samej płci. Zachowania seksualne nie były wyznacznikiem tożsamości[16].

W języku polskim termin ten może też oznaczać zjawisko związków erotycznych lub kontaktów seksualnych mężczyzn z młodzieńcami[17] lub dojrzewającymi chłopcami[18][19], opartych na różnicy wieku, występujące w wielu kulturach świata pod różnymi nazwami i określane w języku angielskim[20] i w angielskojęzycznej, międzynarodowej terminologii seksuologicznej[21][22][23] jako „pederasty”.

W antropologii kulturowej spotykane jest przedstawianie tej formy homoseksualności jako przykładu jednego z trzech rodzajów homoseksualności – „homoseksualności ze strukturą wiekową” (z ang. age structured homosexuality)[24][25].

Forma ta jest najmniej akceptowana we współczesnej kulturze Zachodu, spotykając się przeważnie z potępieniem. Bywa błędnie utożsamiana z homoseksualną pedofilią[26].

Termin ten bywa też używany w znaczeniu stosunków analnych między mężczyznami, co jest uważane za użycie nieprawidłowe[27][28], lub między dojrzałym mężczyzną a młodym chłopcem[27][29], co także jest uważane za znaczenie błędne[30].

  1. Dane muzealne dzieła.
  2. Biogram Malarza Bryzeidy.
  3. Kenneth James Dover, Janusz Margański: Homoseksualizm grecki. Kraków: Wydawnictwo Homini s.c., 2004. ISBN 83-89598-25-6.
  4. Paweł Fijałkowski, W kręgu miłośników i lubych.
  5. Guy Rachet, Słownik cywilizacji greckiej, 1998, s. 289–290.
  6. Carola Reinsberg, Obyczaje seksualne starożytnych Greków, 1998, s. 124–125.
  7. Rafał Matuszewski, Eros and sophrosyne. Morality, social behaviour and paiderastia in 4th-century B.C. Athens, Warszawa 2011.
  8. Paweł Fijałkowski, W kręgu miłośników i lubych, s. 1.
  9. Carola Reinsberg, Obyczaje seksualne starożytnych Greków, 1998, s. 126.
  10. Paweł Fijałkowski, W kręgu miłośników i lubych, s. 3.
  11. sjp pwn pederastia.
  12. pederastia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2008-12-14].
  13. „Słownik Encyklopedyczny Miłość i Seks” Lew Starowicz. Wydawnictwa Europa, 1999. ​ISBN 83-87977-17-9​.
  14. „Słownik Wyrazów Obcych” – Władysław Kopaliński, Wydawnictwo Rytm, 2007, ​ISBN 978-83-7399-222-1​.
  15. „Słownik języka polskiego” PWN, 2007, ​ISBN 978-83-01-14984-0​.
  16. Beata Raczkiewicz: Zjawisko homoseksualizmu w dyskursach naukowych i społecznych (rozdział: Zachowania homoseksualne w wybranych kręgach kulturowych. Kultura starożytnej Grecji.) (pol.). UMK Toruń. [dostęp 2011-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-13)]. „Najczęstszą formą relacji homoseksualnej była tzw. pederastia, czyli związek opierający się na stosunkach erotycznych dorosłego mężczyzny z chłopcem w wieku dojrzewania. (...) W kulturze greckiej nie było jednak podziałów i kategorii takich jak homoseksualista czy heteroseksualista. Mimo to, że pederastia miała charakter przejściowy i była pewnego rodzaju etapem w życiu greckich mężczyzn, niektórzy z nich do końca życia pozostawali jedynie w związkach z przedstawicielami własnej płci, lecz nie uznawano ich wtedy za jakąś odrębną kategorię ludzi. Nie wszyscy też poddawali się praktykom homoerotycznym, jednak wtedy także pozostawiano ich bez przypięcia etykiety w odniesieniu do tego, z kim odbywają stosunki seksualne. Zachowania seksualne nie były również wyznacznikiem tożsamości danego człowieka, tak jak jest to w czasach dzisiejszych.”.
  17. Za takim użyciem terminu przemawia definicja autorstwa prof. Imielińskiego (Seksuologia Zarys encyklopedyczny, pod red. K. Imielińskiego, PWN, Warszawa, 1985, s. 261.), nie ograniczająca występowania zjawiska do starożytnej Grecji: „Pederastia (...) oznacza: 1. męski homoseksualizm, a szczególnie praktyki między mężczyzną a młodzieńcem; (...).”.
  18. Igor Primoratz, Filozofia seksu, WN PWN, Warszawa, 2012, s. 190, Cytat: „Pederastią nazywa się pociąg seksualny dorosłego mężczyzny do chłopców i seks między dorosłym mężczyzną a chłopcem we wczesnym wieku nastoletnim.”.
  19. Tomasz Stankiewicz, My, pederaści, polgej.com, 24 listopada 2009 [zarchiwizowane z adresu 2013-04-27]. Cytat: „Pederastia to wąski ułamek homoseksualizmu, dotykający jedynie stosunków pomiędzy dojrzałymi mężczyznami oraz dojrzewającymi chłopcami.”.
  20. The Free Dictionary; Webster’s Online Dictionary; Urbandictionary.com; wordwebonline.com; dictionary.reverso.net.
  21. prof. Vern Bullough, Pederasty.
  22. Encyclopedia of Homosexuality, pederasty.
  23. MHAMic Terminology Attraction to adolescent boys, pederasty.
  24. Janssen, D. F. (Oct., 2002). Growing Up Sexually. Volume II: The Sexual Curriculum: The Manufacture and Performance of Pre-Adult Sexualities. Interim Report. Amsterdam, The Netherlands Chapter 14.
  25. Chapter Five: Types of Homosexualities / Age-Structured, banap.net [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  26. Tomasz Stankiewicz, My, pederaści, artykuł w portalu polgej.pl Cytat: „Twierdzą, że społeczność gejowska jest wobec nich wyjątkowo niesprawiedliwa i stosuje brutalne praktyki dyskryminacyjne. Jako przykład podają określenia, którymi sexagarianie [tzn. według autora artykułu pederaści] są obrzucani w gejowskich klubach: pedofile, (...).”. „(...) określanie starszych sexagarian mianem pedofili jest przesadzone i nie ma prawnych uzasadnień, bo przecież swoje związki tworzą oni z osobami pełnoletnimi.” – twierdzi autor artykułu.
  27. a b Reber A. S., Reber E. S., Słownik psychologii, s. 517, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2005, ​ISBN 83-7383-119-3​.
  28. Humboldt University Archive for Sexology, pederasty.
  29. pederasty | Definition of pederasty in English by Oxford Dictionaries, www.oxforddictionaries.com [dostęp 2017-11-25].
  30. Seksuologia Zarys encyklopedyczny, pod red. K. Imielińskiego, PWN, Warszawa, 1985, s. 261: „Pederastia (...) oznacza: (...) 2. stosunki doodbytnicze mężczyzny z młodzieńcem. To drugie znaczenie jest wprawdzie dość rozpowszechnione, lecz niesłusznie, (...).”.